Deze week
10 blokken

Nederlands groep 8

Het hele schooljaar op een rij. Elk blok duurt ongeveer vier weken.

  1. 1

    Zinnen ontleden

    Nu

    De leerlingen herhalen woordsoorten en ontleden zinnen in persoonsvorm, onderwerp en lijdend voorwerp.

    6A
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan een zin ontleden en de woordsoorten benoemen.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: welke zinsdelen en woordsoorten ken je al?
    3. Voordoen Schrijf 'In de zomer eten wij veel ijs.' Denk hardop: 'Persoonsvorm: eten. Onderwerp: wij. Wie of wat eten wij? Veel ijs: lijdend voorwerp. In de zomer zegt wanneer.'
    4. Samen oefenen Speel Touwtrekken met 'Zoek het lijdend voorwerp'. Check: schrijf het lijdend voorwerp op je wisbordje.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Touwtrekken met 'Zoek de persoonsvorm' en Sorteren met 'Lidwoord, voorzetsel, voornaamwoord of telwoord?'. Ontleed daarna een zin uit een nieuwsbericht.
    6. Terugblik Terug naar het doel: ontleed samen een lastige zin. Exit-vraag: wat is het lijdend voorwerp in 'De bakker verkoopt vers brood'?

    Zonder scherm: Ontleed een zin uit de krant van vandaag samen op het bord.

  2. 2

    Werkwoordspelling

    De leerlingen passen de regels voor werkwoordspelling toe in de verleden tijd en spellen leenwoorden met een c.

    6B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan werkwoorden in de verleden tijd zonder fouten schrijven.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: noem de letters van 't kofschip.
    3. Voordoen Schrijf 'Hij (verhuizen) vorig jaar.' Denk hardop: 'Stam: verhuis. Ik kijk naar de letter in het hele werkwoord: verhuizen, met een z. Die zit niet in 't kofschip, dus -de: verhuisde.'
    4. Samen oefenen Speel Sorteren met 'Verleden tijd: -te of -de'. Check: laat bij twijfel het stappenplan hardop doen.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Paren zoeken met 'Sterke werkwoorden: verleden tijd' en Sorteren met 'Klinkt de c als k of als s?'. Controleer daarna een eigen tekst alleen op werkwoorden.
    6. Terugblik Terug naar het doel: welke fout maak je het vaakst? Exit-vraag: schrijf je 'hij leefde' of 'hij leefte'?

    Zonder scherm: Controleer een eigen tekst alleen op werkwoorden, met een stappenplan erbij.

  3. 3

    Tekststructuur

    De leerlingen gebruiken signaalwoorden en tekstdoelen om lastige teksten te begrijpen.

    2A3A
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan met signaalwoorden en het tekstdoel een moeilijke tekst begrijpen.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: wat doe je eerst als je een lange, moeilijke tekst moet lezen?
    3. Voordoen Lees een kort opiniestuk. Denk hardop: 'Het doel is overtuigen, want de schrijver wil iets. Ten eerste en bovendien leiden argumenten in. Daarentegen laat de andere kant zien.'
    4. Samen oefenen Speel Sorteren met 'Signaalwoorden'. Check: laat leerlingen een eigen zin maken met het signaalwoord.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Sorteren met 'Waarvoor is de tekst?' en markeer daarna in een opiniestuk de argumenten en signaalwoorden.
    6. Terugblik Terug naar het doel: bespreek welke argumenten jullie vonden. Exit-vraag: wat is het doel van een gebruiksaanwijzing?

    Zonder scherm: Lees een opiniestuk en markeer de argumenten en de signaalwoorden.

  4. 4

    Spreekwoorden en beeldspraak

    De leerlingen leren spreekwoorden en uitdrukkingen kennen en herkennen figuurlijk taalgebruik.

    6A9B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik ken spreekwoorden en uitdrukkingen en weet wat ze figuurlijk betekenen.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: welk spreekwoord ken je? Wat betekent het?
    3. Voordoen Zeg 'Hij kreeg koude voeten.' Denk hardop: 'Zijn voeten zijn niet echt koud. Hij durfde iets ineens niet meer. Dat is figuurlijk bedoeld.'
    4. Samen oefenen Speel Touwtrekken met 'Spreekwoorden en uitdrukkingen'. Check: laat een leerling het spreekwoord in een eigen zin gebruiken.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Sorteren met 'Letterlijk of figuurlijk?' en teken daarna een spreekwoord letterlijk voor een raadspel.
    6. Terugblik Terug naar het doel: raad samen een paar tekeningen. Exit-vraag: wat betekent 'het regent pijpenstelen'?

    Zonder scherm: Teken een spreekwoord letterlijk en laat de klas raden welk het is.

  5. 5

    Bronnen beoordelen

    De leerlingen beoordelen bronnen kritisch en onderscheiden feiten, meningen en reclame.

    2C2B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan bronnen kritisch beoordelen en reclame herkennen.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: waaraan herken je reclame, ook als het lijkt op een gewoon bericht?
    3. Voordoen Vergelijk een nieuwsbericht en een advertentie over hetzelfde onderwerp. Denk hardop: 'De advertentie wil dat ik iets koop en noemt alleen voordelen. Het nieuwsbericht noemt wie wat zegt en wanneer.'
    4. Samen oefenen Speel Klopt het? met 'Is de bron betrouwbaar?'. Check: laat leerlingen bij elke bewering een voorbeeld noemen.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Sorteren met 'Feit of mening?' en beoordeel daarna een website met de klassenchecklist: maker, datum, doel en bronnen.
    6. Terugblik Terug naar het doel: deel wat jullie vonden. Exit-vraag: waarom is een website die iets verkoopt niet neutraal?

    Zonder scherm: Neem een nieuwsbericht en een advertentie over hetzelfde product mee en vergelijk ze.

  6. 6

    Taalvariatie

    De leerlingen verkennen leenwoorden, streektalen, het Fries en het verschil tussen spreektaal en schrijftaal.

    7A7B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik weet hoe taal verschilt per plek, groep en situatie, en ik kies passende taal.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: hoe praat jij thuis, met vrienden en op school? Waarom is dat anders?
    3. Voordoen Denk hardop: 'Met vrienden zeg ik misschien "effe". In een brief aan de directeur schrijf ik "even". In Friesland zeggen mensen "skoalle" voor school, en veel woorden komen uit het Engels of Frans.'
    4. Samen oefenen Speel Paren zoeken met 'Spreektaal of schrijftaal?'. Check: lees de nette vorm samen voor.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Sorteren met 'Waar komt dit woord vandaan?', Paren zoeken met 'Friese woorden' en Klopt het? met 'Klopt het? Talen in Nederland'.
    6. Terugblik Terug naar het doel: kringgesprek over wanneer je welke taal gebruikt. Exit-vraag: is een dialect fout Nederlands?

    Zonder scherm: Kringgesprek: hoe praat jij thuis, met vrienden en op school? Waarom is dat anders?

  7. 7

    Debatteren

    De leerlingen voeren een debat met argumenten, luisteren naar tegenargumenten en trekken samen een conclusie.

    4B4A
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan in een debat mijn standpunt onderbouwen en reageren op tegenargumenten.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: wat is een goed argument? Wat maakt een argument zwak?
    3. Voordoen Neem het moestuin-standpunt en denk hardop: 'Tegen zegt: in de vakantie geeft niemand water. Ik reageer: dat klopt, maar we kunnen een rooster maken met ouders.'
    4. Samen oefenen Speel Sorteren met 'Discussie: een moestuin op school'. Check: laat leerlingen op elk tegenargument een reactie bedenken.
    5. Zelf oefenen Houd in groepjes een debat over een schoolkwestie. Speel daarna Klopt het? met 'Spreekbeurt en werkstuk' om de presentatieregels te herhalen.
    6. Terugblik Terug naar het doel: stem en bespreek welk argument het sterkst was. Exit-vraag: hoe weerleg je een tegenargument?

    Zonder scherm: Houd een klassendebat over een schoolkwestie en stem aan het eind.

  8. 8

    Presenteren en reflecteren

    De leerlingen geven een presentatie, beoordelen die met criteria en formuleren leerdoelen voor de volgende keer.

    3A3C5A
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan een presentatie beoordelen met criteria en een leerdoel voor mezelf opschrijven.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: waaraan zie je dat een presentatie goed is?
    3. Voordoen Maak samen een beoordelingslijst: inleiding, duidelijke stem, contact met publiek, bronnen. Denk hardop: 'Ik beoordeel mezelf: mijn inleiding was sterk, maar ik keek te weinig op. Mijn leerdoel: vaker het publiek aankijken.'
    4. Samen oefenen Speel Klopt het? met 'Spreekbeurt en werkstuk'. Check: laat leerlingen elk punt koppelen aan de beoordelingslijst.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Sorteren met 'Tips en tops' en Klopt het? met 'Klopt het? Schrijven'. Geef je presentatie en beoordeel elkaar met de lijst.
    6. Terugblik Terug naar het doel: schrijf één leerdoel voor je volgende presentatie. Exit-vraag: wat is het verschil tussen een tip en een top?

    Zonder scherm: Maak samen een beoordelingslijst en laat leerlingen zichzelf ook beoordelen.

  9. 9

    Literaire genres

    De leerlingen onderscheiden poëzie, proza en drama en herkennen verteltechnieken.

    9A9B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik herken genres in literatuur en technieken die spanning maken.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: noem een gedicht, een boek en een toneelstuk dat je kent.
    3. Voordoen Lees een scène uit een boek en daarna dezelfde scène als toneeltekst. Denk hardop: 'Het verhaal is proza; in de toneeltekst staan namen en wat ze zeggen, dat is drama. De schrijver stopt op een spannend punt: een cliffhanger.'
    4. Samen oefenen Speel Sorteren met 'Poëzie, proza of drama?'. Check: laat leerlingen een eigen voorbeeld bij elk genre noemen.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Klopt het? met 'Klopt het? Spanning in verhalen' en 'Klopt het? Gedichten'. Speel daarna een scène uit een boek na.
    6. Terugblik Terug naar het doel: welk genre past het best bij jou en waarom? Exit-vraag: wat is een vooruitwijzing?

    Zonder scherm: Speel een scène uit een boek na als toneelstuk.

  10. 10

    Afscheid en leesplezier

    De leerlingen kijken terug op hun lezen, vertellen welke boeken hen veranderd hebben en kijken naar taal in de tijd.

    8A8B7B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan vertellen welke boeken mij geraakt hebben en wat ik ervan geleerd heb.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: welk boek uit de basisschool onthoud je het best? Waarom?
    3. Voordoen Vertel over een boek dat jou als kind raakte. Denk hardop: 'Dit boek liet me zien hoe het is om ... Ik heb geleerd dat ...' Laat ook zien hoe taal verandert: 'Thans zei men vroeger, nu zeggen we nu.'
    4. Samen oefenen Speel Klopt het? met 'Praten over boeken'. Check: laat leerlingen bij elke bewering een eigen voorbeeld geven.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Klopt het? met 'Klopt het? Taal' en Paren zoeken met 'Ouderwetse woorden'. Schrijf daarna een boekentip voor de nieuwe groep 8.
    6. Terugblik Terug naar het doel: lees de boekentips voor in de kring. Exit-vraag: welk boek raad jij aan en waarom?

    Zonder scherm: Schrijf een boekentip voor de nieuwe groep 8 en laat die achter in de klassenbibliotheek.