Deze week
10 blokken

Nederlands groep 6

Het hele schooljaar op een rij. Elk blok duurt ongeveer vier weken.

  1. 1

    Persoonsvorm en onderwerp

    Nu

    De leerlingen vinden de persoonsvorm en het onderwerp in een zin.

    6A
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan de persoonsvorm en het onderwerp in een zin vinden.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: welk woord verandert als je een zin in de verleden tijd zet?
    3. Voordoen Schrijf 'De hond rent door het park.' Denk hardop: 'Ik maak er een vraag van: Rent de hond door het park? Rent springt naar voren, dus rent is de persoonsvorm. Wie rent? De hond: het onderwerp.'
    4. Samen oefenen Speel Touwtrekken met 'Zoek de persoonsvorm'. Check: schrijf de persoonsvorm op je wisbordje.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Touwtrekken met 'Het onderwerp in de zin' en zoek daarna in vijf zinnen uit je leesboek de persoonsvorm en het onderwerp.
    6. Terugblik Terug naar het doel: laat een leerling de vraagproef uitleggen. Exit-vraag: wat is de persoonsvorm in 'Morgen gaan wij naar oma'?

    Zonder scherm: Maak van een zin een vraag: het woord dat naar voren springt is de persoonsvorm.

  2. 2

    Werkwoorden spellen

    De leerlingen spellen werkwoorden in de tegenwoordige tijd en herkennen de verleden tijd.

    6B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan werkwoorden in de tegenwoordige tijd goed spellen.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: schrijf je 'hij word' of 'hij wordt'? Laat het op een wisbordje schrijven.
    3. Voordoen Denk hardop: 'Ik zoek de stam: worden min en is word. Bij hij komt er een t bij: hij wordt. Bij ik niet: ik word. Bij word jij komt er geen t, want jij staat erachter.'
    4. Samen oefenen Speel Touwtrekken met 'Werkwoorden in de tegenwoordige tijd'. Check: wisbordjes omhoog, laat de leerlingen die het fout hadden het stappenplan hardop doen.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Sorteren met 'Tegenwoordige of verleden tijd?' en schrijf daarna zes zinnen met hij, jij en ik.
    6. Terugblik Terug naar het doel: noem de stappen van het stappenplan. Exit-vraag: hoe schrijf je 'hij (vinden)' in de tegenwoordige tijd?

    Zonder scherm: Werkwoordrace: twee teams schrijven om beurten de juiste vorm op het bord.

  3. 3

    Begrijpend lezen

    De leerlingen halen de hoofdzaak uit een tekst, begrijpen verwijswoorden en raden moeilijke woorden uit de zin.

    2A6A
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan de hoofdzaak van een tekst vinden en een moeilijk woord uit de zin raden.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: wat doe jij als je een woord niet kent tijdens het lezen?
    3. Voordoen Lees: 'De weg was glad, dus de auto slipte.' Denk hardop: 'Slipte ken ik niet. Maar de weg was glad, dus de auto gleed weg. Dat moet het betekenen.'
    4. Samen oefenen Speel Touwtrekken met 'Wat betekent dat woord?'. Check: laat leerlingen het woord in de zin aanwijzen dat hen hielp.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Touwtrekken met 'Hoofdzaak of bijzaak?' en 'Naar wie verwijst het?'. Zoek daarna één onbekend woord in je leesboek en raad de betekenis.
    6. Terugblik Terug naar het doel: welke woorden hebben jullie geraden? Exit-vraag: wat betekent 'uitgeput' na een lange wandeling?

    Zonder scherm: Woordspeurder: zoek in je leesboek één onbekend woord en raad de betekenis uit de zin.

  4. 4

    Gedichten en genres

    De leerlingen leren over gedichten en het verschil tussen poëzie, proza en drama.

    9B3B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik ken het verschil tussen poëzie, proza en drama.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: wat is het verschil tussen een gedicht en een verhaal?
    3. Voordoen Laat drie teksten zien: een gedicht, een bladzijde uit een boek en een stukje toneeltekst. Denk hardop: 'Korte regels en ritme: poëzie. Doorlopende tekst: proza. Namen en wat ze zeggen, om te spelen: drama.'
    4. Samen oefenen Speel Sorteren met 'Poëzie, proza of drama?'. Check: steek één, twee of drie vingers op.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Klopt het? met 'Klopt het? Gedichten' en schrijf daarna een haiku van vijf, zeven en vijf lettergrepen.
    6. Terugblik Terug naar het doel: lees een paar haiku's voor. Exit-vraag: bij welk genre hoort een toneelstuk?

    Zonder scherm: Schrijf een haiku over de winter: vijf, zeven, vijf lettergrepen.

  5. 5

    Hoe zit een tekst in elkaar?

    De leerlingen herkennen signaalwoorden en het doel van een tekst.

    2A3A
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik herken signaalwoorden en snap hoe een tekst in elkaar zit.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: welke woorden gebruik je als je een recept stap voor stap uitlegt?
    3. Voordoen Lees: 'Eerst snijd je de appels. Daarna doe je ze in de pan. Maar let op: de pan is heet.' Denk hardop: 'Eerst en daarna laten de volgorde zien. Maar laat een tegenstelling zien.'
    4. Samen oefenen Speel Sorteren met 'Signaalwoorden'. Check: laat leerlingen bij elk woord een voorbeeldzin maken.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Sorteren met 'Waarvoor is de tekst?' en leg daarna een geknipte tekst op volgorde met de signaalwoorden.
    6. Terugblik Terug naar het doel: welk signaalwoord hielp het meest? Exit-vraag: bij welke groep hoort 'daardoor'?

    Zonder scherm: Knip een tekst in alinea's en laat de leerlingen hem met signaalwoorden weer op volgorde leggen.

  6. 6

    Spelling: lastige woorden

    De leerlingen spellen woorden op -ig en -lijk, bijzondere meervouden en woorden met een c.

    6B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan woorden op -ig en -lijk, bijzondere meervouden en woorden met een c goed schrijven.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: schrijf je 'gezelluk' of 'gezellig'? Hoe weet je dat?
    3. Voordoen Denk hardop: 'Ik hoor aan het eind uk, maar dat schrijf je nooit. Het is -ig of -lijk. Gezellig ken ik met -ig, eerlijk met -lijk.' Doe daarna 'stad': 'Het meervoud is steden, niet stadden.'
    4. Samen oefenen Speel Sorteren met 'Eindigt het op -ig of -lijk?'. Check: wisbordjes met -ig of -lijk.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Paren zoeken met 'Bijzondere meervouden' en Sorteren met 'Klinkt de c als k of als s?'.
    6. Terugblik Terug naar het doel: kort dictee met handig, vrolijk, schepen en citroen. Exit-vraag: wat is het meervoud van kind?

    Zonder scherm: Laat leerlingen hun eigen foutenlijst bijhouden en elke week drie woorden oefenen.

  7. 7

    Feiten en bronnen

    De leerlingen onderscheiden feiten en meningen en bespreken hoe je ziet of een bron betrouwbaar is.

    2C2B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan feiten en meningen onderscheiden en nagaan of een bron betrouwbaar is.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: is alles waar wat je op internet leest? Hoe weet je dat?
    3. Voordoen Laat een bericht zien met veel uitroeptekens en zonder maker. Denk hardop: 'Wie heeft dit geschreven? Ik zie geen naam en geen datum. Ik check het in een tweede bron, zoals een encyclopedie.'
    4. Samen oefenen Speel Klopt het? met 'Is de bron betrouwbaar?'. Check: laat leerlingen bij elke bewering uitleggen waarom.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Sorteren met 'Feit of mening?' en vergelijk daarna twee teksten over hetzelfde onderwerp: wie, wanneer en waarom geschreven?
    6. Terugblik Terug naar het doel: noem drie dingen waarop je let bij een bron. Exit-vraag: is een bericht waar als veel mensen het delen?

    Zonder scherm: Vergelijk twee teksten over hetzelfde onderwerp: wat is hetzelfde en wat is anders?

  8. 8

    Taal in Nederland

    De leerlingen verkennen spreektaal en schrijftaal, het Fries en andere talen en taalvariëteiten in Nederland.

    7A7B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik weet dat er in Nederland verschillende talen en manieren van praten zijn.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: praat je met je vrienden hetzelfde als met de juf? Welke talen hoor je om je heen?
    3. Voordoen Schrijf 'da's mooi' en 'dat is mooi' op het bord. Denk hardop: 'Het eerste is spreektaal, dat zeg ik zo. In een brief schrijf ik netjes: dat is mooi.' Vertel dat Fries een officiële taal is: 'hûs' betekent huis.
    4. Samen oefenen Speel Paren zoeken met 'Spreektaal of schrijftaal?'. Check: lees de nette zin samen voor.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Paren zoeken met 'Friese woorden' en Klopt het? met 'Klopt het? Talen in Nederland'.
    6. Terugblik Terug naar het doel: maak samen een klassenwoordenlijst met woorden uit thuistalen en dialecten. Exit-vraag: welke taal is naast Nederlands officieel in Nederland?

    Zonder scherm: Vraag thuis naar een woord uit een dialect of andere taal en maak een klassenwoordenlijst.

  9. 9

    Spreekbeurt

    De leerlingen bereiden een spreekbeurt voor, geven elkaar feedback en luisteren actief.

    3A5A4A
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan een spreekbeurt voorbereiden en houden, en ik geef bruikbare feedback.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: wat vond jij goed aan de laatste spreekbeurt die je zag?
    3. Voordoen Laat een spiekbriefje met trefwoorden zien en denk hardop: 'Ik lees niet alles voor. Ik kijk naar mijn trefwoorden en vertel het in mijn eigen woorden. Ik kijk het publiek aan.'
    4. Samen oefenen Speel Klopt het? met 'Spreekbeurt en werkstuk'. Check: laat leerlingen bij niet waar zeggen hoe het wel moet.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Sorteren met 'Tips en tops' en oefen daarna een minuut van je spreekbeurt bij je maatje, die één tip en één top geeft.
    6. Terugblik Terug naar het doel: welke tip ga je gebruiken? Exit-vraag: is 'saai' bruikbare feedback?

    Zonder scherm: Bespreek na elke spreekbeurt samen één top en één tip.

  10. 10

    Verhalen en leesplezier

    De leerlingen bespreken opbouw en personages van verhalen en vertellen welke boeken bij hen passen.

    9A8A8B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan uitleggen hoe een verhaal is opgebouwd en welke boeken bij mij passen.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: van welk soort boeken houd jij het meest?
    3. Voordoen Bespreek het voorleesboek en denk hardop: 'De hoofdpersoon wil ... De tegenspeler werkt hem tegen. Het speelt zich af in ... Dat is de plaats.'
    4. Samen oefenen Speel Paren zoeken met 'Hoe zit een verhaal in elkaar?'. Check: laat leerlingen een voorbeeld uit het voorleesboek geven.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Paren zoeken met 'Wat voor boek is het?' en Klopt het? met 'Praten over boeken'.
    6. Terugblik Terug naar het doel: boekenkring over wat de hoofdpersoon wil. Exit-vraag: wat is de tegenspeler?

    Zonder scherm: Boekenkring: vertel wat de hoofdpersoon wil en wie hem tegenwerkt.